گردشگری و مکانهای دیدنی دزفول
نگاهي گذرا بر دزفول
دزفول شهري است که قدمت
تاريخي آن به 5 هزار سال پيش مي رسد . يعني هنگامي که
مردم سرزمينهاي ديگر نقاط متمدن جهان با شهر شوش از نظر بازرگاني
آشنا بودند ، شهر دزفول با وسعت حدود 72
کيلومتر مربع از شمال شرقي به استان لرستان از شمال و شمال غرب به
شهرستان شوش از جنوب به اهواز و از شرق به
شهرستان مسجد سليمان و استان چهار محال بختياري محدود مي گردد .
شهرستان دزفول يکي از
قديمي ترين شهرهي استان خوزستان است واز قطبهاي کشاورزي به شمار
مي رود .ارتفاع اين شهر از سطح دريا 143متر با
طول جغرافييي 48 و عرض 32 درجه در شمال خوزستان و در دامنه هي
زاگرس مرکزي يکي از مناطق بسيار حاصلخيز و
متنوع يران است . از لحاظ وسعت دومين شهر بعد از اهواز
دراستان خوزستان مي باشد. اين شهرستان داري دو
گونه آب و هوا است ، آب و هوي کوهستاني در شمال که آبشار يکصد
متري شوي بلندترين آبشار ايران دراين منطقه مي باشد و آب
و هواي جلگه اي در ساير نقاط .
نام و
تاریخچه
به گفته
حمدالله مستوفی در
معجم البلدان نام دزفول عربی شدة واژه
«دژپل» است که خود متشکل از دو واژه «دژ» و
«پل» میباشد. دزفول در گویش محلی به نامهای
دٍزفیل (dezfil)، دسپیل (despil) و دٍسفیل
(desfil) نیز خوانده میشود.
مورخان احتمال دادهاند که دزفول کنونی
همان
اندامش باستانی است که روزگاری در سوی
دیگر رود دز بوده است. برخی نیز معتقدند
اوان
ایلامی،
شوشتر نیست بلکه آن را از ناحیه دزفول
میدانند.
مهمترین اثر تاریخی دزفول
پل قدیم است که
شاپور اول
ساسانی آن را بر روی رود دز بنا کرد.
همچنین قلعهای نیز برای حفاظت از آن عمارت
کرد که اکنون در محل قدیمی آن محلهای به نام
قلعه وجود دارد. در ساختمان بجا مانده کنونی
این پل آثار معماری ساسانی و صفوی دیده
میشود. در دوران پهلوی، به دلیل خراب شدن
دهانههای میانی این پل، دو دهانه بتونی احداث
نمودهاند که آن را قابل تردد میکند.
لهجه دزفولی یکی از لهجههای زبان فارسی
است. دکتر
محمد معین در حاشیه کتاب
برهان قاطع لهجه دزفولی را به عنوان یکی
از لهجههای اصلی زبان فارسی نام میبرد. این
لهجه مانند لهجه شوشتری است با این تفاوت که
اندکی غلیظ تر است. از كلمات دزفولي ميتوان به
لغات زير اشاره كرد: عمرپیاز=(نوعی سالاد)،
گوه=(کوچه بن بست)، بق=(قورباغه)،
بچیله=(جوجه) كيچه=(كوچه) خو=(خواب) او=(آب)
شو=(شب)،بحتیه=(شیر برنج)، قیماق= (سر
شیر(خامه)) این لهجه در سالهای اخیر همانند
بسیاری از لهجهها و گویشهای فارسی در معرض
خطر جدی قرار گرفتهاست.
دزفول در
زمان جنگ ایران و عراق
با آغاز جنگ ایران و عراق دزفول یکی از
شهرهایی بود که مورد حمله قرار گرفت. در تاریخ
۳۱ شهریور ۱۳۵۹ هواپیماهای عراقی در نخستین
روز جنگ به شیوه نیروی هوایی ارتش
اسرائیل در
جنگ شش روزه به پایگاههای
نیروی هوایی ایران حمله کردند.
پایگاه چهارم شکاری دزفول موسوم به پایگاه
وحدتی یکی از این پایگاهها بود.پس از آن نیروهای عراق بارها به شهر دزفول
با بمب و موشک حمله کردند. شهر دزفول درمیان
کشورهای حوزه خلیج فارس به «بلد الصواریخ»
یعنی «شهر موشکها» مشهور شد. پس از جنگ به
پاس مقاومت شهر، به عنوان شهر نمونه انتخاب
شد. دزفول در جنگ تحمیلی ۳۵۰۰ شهید داشت.
زیارتگاهها و
آرامگاهها
از اماکن مذهبی دزفول که زوار بسیاری دارد
می توان به بقعه امامزاده
رودبند و نیز امامزاده
سبزقباو همچنین بقعه ی
محمد بن جعفر طیار اشاره کرد.
قوميت
مردم دزفول
مردم دزفول از تبار پارسی هستند و زبانشان
گویشی از
زبان فارسی است. برخي به نادرست مردم
دزفول را لر و بختياري ميدانند.علت اين
اشتباه وجود شباهت هاي زباني ميان لرها و
دزفوليها است. وجود واژههای کهن پارسی در
هردو گويش لري و دزفولي اين تصور را ايجاد
ميكند
گردشگري در
دزفول
پل قديم
پل قديم
دزفول با قدمت بيش از 1700 ساله قرنهاست با وجود تغيير و تحولات مختلف هنوز به شكل
تقريبي اوليه اش به يادگار مانده است و زينت بخش و مايه افتخار اين گوشه از سرزمين
ماست و نام شهر دزفول ( دژپل ) به سبب وجود چنين بناي با شكوهي است. اين پل كه دو
منطقه شرقي و غربي را به هم متصل مي سازد : در حقيقت يكي از راههاي رابطه منطقه
جندي شاپور و سرزمين بين النهرين بوده : كه به دستور شاپور اول پس از پيروزي
بروالدين و با بكارگيري اسراي رومي ساخته شده است . پل دزفول بر پايه هاي قديمي
دوره ساساني بنا شده و در روزگاران گذشته ( سلسله ديلمي ، صفوي ، قاجار ) تعمير و
مرمت شده است.
بازار قديم دزفول
بازار قديم
دزفول كه از چهار راسته موازي به نامهاي 1 – بزازان 2 – آهنگران 3 – شيريني فروشان4
– خرازان تشكيل ميشده است كه هم اكنون از چهار راسته فوق راسته آهنگران و بزازان
فعال بوده و دو راسته ديگر را انواع مشاغل تشكيل ميدهد در اين بازار انواع صنايع
دستي از قبيل خراطي : ( شامل ساخت شمعداني و قليان و ... ) كپو و كرتله بافي ، گليم
بافي عبابافي و سجاده بافي و نمدمالي ديده ميشود كاروانسراي زيبايي موسوم به
كاروانسراي بازر در ميان اين بازار خودنمايي مي كند كه حال و هواي داد و سند در
گذشته هاي دور را تداعي مي كند
.
آسيابها
بر روي
رودخانه دز در شمال غربي دزفول آثار سازه هاي آبي وجود دارد كه هنوز بقاياي 3 ديوار
در جبهه جنوبي و دو غرفه بر روي ديوار بدنه اصلي و دو دهنه اصلي و يك طاق فروريخته
باقي مانده است كه به لهجه محلي آن را اسيواي گله گه بالايي ( آسيابهاي گلوگاه
بالايي ) مي نامند اين بناي تاريخي از سنگ و گچ و آجر ساخته شده و به فاصله 300
متري از آن بناي سدي ديگر به نام اسيواي گله گه دومني ( آسيابهاي گلوگاه پاييني )
قرار گرفته است معروف است كه اين آسيابها در زمان صفويه و قاجاريه ساخته شده اند تا
دهه 1330 هجري شمسي كاربري خود را حفظ كرده بودند.
مسجد
جامع دزفول
يكي از
قديمي ترين مساجد شهر دزفول مسجد جامع است كه در مركز فعلي شهر قرار دارد از روي
اختار كهن به ويژه شبستان اصلي مسجد و ستونهاي آن بخوبي پيداست كه قدمت آن به سده
هاي اوليه
اسلامی ميرسد برخي از صاحبنظران احتمال داده اند كه هسته اول اين بنا
در قرن سوم يا اوايل قرن چهارم هجري قمري ساخته شده است. كالبد اصلي بنا در جبهه
جنوبي آن واقع شده و داراي ستونهاي
سنگی
ميباشد اين مسجد
در دوره هاي مختلف تكامل يافته و در زمان صفويه و قاجار بخشهايي بدان الحاق
گردیده
است در هنگام جنگ
در دهه 1360 هجري شمسي نيز جبهه شمالي و سر در ورودي آن مورد اصابت موشك قرار گرفته
و تخريب شده بود.
بافت قديم دزفول
بافت قديم
دزفول كه در كنار رودخانه دز شكل گرفته است ، شامل 27 محله مي باشد و از جمله محله
هاي شاخص آن محله قلعه ، محله شاهركن الدين ، محله سياهپوشان – محله صحرابدر و محله
كرناسيون و ... ميباشد.
خانه سوزنگر
خانه
سوزنگر در يكي از محله هاي قديمي دزفول به نام محله مياندره واقع شده است و قدمت آن
تقريباً به بيش از 80 سال ميرسد.اين بنا كه در دو طبقه ساخته شده است لز لحاظ سبك
معماري تمامي عناصر مختص خانه هاي دزفول را دارا مي باشد. در حال حاضر مالكيت ان نا
در اختيار اداره ميراث فرهنگي و گردشگري دزفول است.
حمام كرناسيون
حمام
كرناسيون كه يكي از بناهاي زيباي دوره قاجاريه دز دزفول است. در محوطه اي باز و در
مركز محله كرناسيون قرار دارد و شامل بخشهاي مردانه و زنانه بوده و داراي فضاهاي
متعددي از قبيل سربينه ، گرمخانه ، گاوچاه ، آتشدان و... است اين حمام كه اخيراً
توسط سازمان نوسازي و بهسازي بافت قديم مرمت گرديده است به عنوان يكي از جلوه هاي
با شكوه معماري دزفول به مكاني فرهنگي تبديل خواهد شد.
بقعه محمدبن جعفر طيار
اين بقعه
در شش كيلومتري جاده قديم دزفول – شوش واقع شده است بنا داراي دو شبستان در طرفين
مقبره است ضريح مقبره چوبي بوده استو تاريخ ندارد سردر ورودي قديمي را با آجرهاي
لعابدار سياه و سفيد و فيروزه مربع شكل زينت داده اند و تاريخهاي 1312 و 1351 هـ.ق
بر روي آن نقش بسته است تاريخ بناي بقعه به اواخر دوره قاجاريه ميرسد هيئت بنا با
گنبد 12 ترك با كاشي سبزرنگ آن در افق آبي رنگ و د ميان درختان كهنسال و سرسبز كنار
جلوه و آراستگي خاصي دارد و از زيبايي و جلالي برخوردار است اين علاوه بر جنبه
مذهبي يكي از تفرجگاههای سنتی دزفول ميباشد.
مدرسه معزي
بناي مدرسه
معزي در قديمي ترين محله دزفول به نام قلعه واقع است و محل تدريس و يادگيري طلاب
علوم اسلامي مي باشد. عناصر مهم بنا شامل حياط مركزي ، ايوانها ، اتاقهاي درون
ايوان ، شودان و ... است . قدمت بنا به سال 1341 هـ . ق و دوران قاجاريه مي رسد و
از ويژگيهاي خاص معماري آن دوره برخوردار است. از جمله ديوارهاي بلند كه سبب سايه
افكني به سطح حياط مي شود كه متناسب با اقليم شهر است، سر دري زيبا با طاق هاي
هلالي و آجر كاري متنوع و همچنين طاقهاي ايوانها و طاق تویزه درون اتاقها و گجكاري
موجود رد نماهاي حياط از عوامل تزئيني بناست.
آرامگاه يعقوب
ليث صفاري
بقعه شاه
ابوالقاسم با گنبد بلند و با عظمت مضرض سفيد رنگ از دور در قسمت شمال شرقي آبادي
اسلام آباد خود نمايي ميكند گنبد بنا از بهترين نوع گنبدهاي مخروطي واقع در خوزستان
است كه ميتوان آن را آرامگاه مؤسس سلسله صفاريان ( يعقوب ليث صفاري ) دانست چون
يعقوب به همراه برادرانش در سيستان به رويگري اشتغال داشت از اين رو اين سلسله به
نام صفاريان مشهور گرديد. ورودي بناي بقعه در جبهه شمالي واقع شده است كه دو مناره
در اطراف سر در ورودي بنا وجود دارد سازه اصلي بنا خشت خام بوده و ملات عمده آن گچ
و خاك ميباشد.
مسجد
لب خندق
يكي از
مساجد قديمي شهر دزفول ، مسجد لب خندق است كه در كوچه 8 متري و به فاصله 500 متري
از بقعه متبركه سيد محمود معروف به سبزقبا قرار دارد. شبستان مسجد در جبهه جنوبي
آن واقع شده است . برخي از ديوارهاي آن با آجرهاي لعابدار قديمي سفيد و لاجوردي و
فيروزه اي مزين شده است . بر روي كاشيها با خط زيباي بنايي آياتي از قرآن مجيد و
نيز نام علي (ع) نقش بسته اسن اين مسجد داراي محرابي قديمي و دو مناره بسياز زيباست
كه سابقاً مؤذن از اين مناره ها براي اذان گفتن استفاده ميگردد. گچبريهاي مسجد هم
بسيار قابل توجه است برخي از اهل فن كه از اين مسجد ديدن كرده اند معتقدند كه اين
مسجد جامع اوليه شهر بوده است. تاريخ بناي مسجد دقيقاً مشخص نيست ولي بر روي يك از
ديوارها تاريخ تعمير آن را
1332
هـ..ق ذكر كرده
است. ولي تاريخ احتمالي بناي مسجد به اواسط دوره قاجار بر ميگردد.
| 