معرفي شبكه های آبياري تحت پوشش

1-شبکه آبياري دز  (شامل سبيلي- غرب دز- شرق دز)     مجموعا 125000 هكتار

2-شبکه آبياري دشت اوان                                                   13000 هكتار              

3-شبكه آبياري لور                                                             1060 هكتار

معرفي شبکه آبياري دز

(فيلم معرفي  شبکه دز)

شركت بهره برداري از شبكه هاي آبياري شمال خوزستان در سال1370 بمنظور بهره برداري از شبكه عظيم آبياري دز تاسيس شدو عملا از سال1372 آغاز بكار كرد. از اهداف عمده در تاسيس اين شركت بهبود ساختار نيروي انساني و اقتصادي نمودن فعاليتهاي شبكه دز بوده كه تا امروز با تلاش مديريت و كاركنان شركت دنبال گرديده است.

نقشه شماتيكي شبكه دز

حدود جغرافيايي شبكه

اراضي شبكه آبياري دز  از سمت شمال به تپه ماهورهاي شمالي دزفول و از مشرق به رودخانه شوره (مسيل شوره ) و از جنوب به اراضي  هفت تپه و رودخانه  شاوور و از  مغرب  به  رودخانه كرخه محدود ميگردد . شهرهاي دزفول ، انديمشك و شوش در داخل اراضي محدوده شبكه قرار دارند. رودخانه دز ، راه آهن سراسري و جاده تهران  - خرمشهر و همچنين دو  مسيل بزرگ بالارود ، سياه منصور و دو رود كوچك لوره و عجيرب از ميان اين  اراضي و از شبكه كانالها و زهكشها ميگذرند .

سابقه طرح

ايجاد شبكه آبياري دز بعنوان يكي از واحدهاي طرح چند منظوره عمراني دز بصورت يك برنامه طولاني مدت براي آباداني اراضي و استفاده از منابع آب و خاك خوزستان در نظر گرفته شده است. در سال 1337 همزمان با ساختمان سد دز مطالعه و طراحي قسمتي از شبكه در سطحي معادل22000 هكتار به صورت آزمايشي توسط مهندسين مشاور عمران و منابع نيويورك شروع و در اواسط سال 1342 ساختمان شبكه آبياري آزمايشي عملاً  آغاز گرديد.

 با تكميل و بهره برداري و بررسي نتايج اجراي طرح آزمايشي ، مطالعه و طراحي بقيه اراضي آبخور رودخانه دز به مساحت خالص72000   هكتار  توسط مهندسين  مشاور عمران شروع و مجموع طرح طي دوازده قرارداد ساختماني و تاسيساتي از سال 1346 به ترتيب به مرحله اجرا درآمد و در آذر ماه 1356 تكميل گرديد.  

خلاصه ابعاد فيزيكي شبكه آبياري دز

مساحت ناخالص اراضي شبكه                        125000  هكتار

مساحت خالص قابل كشت                                93750  هكتار

سد انحرافي                                                            يك واحد

تعداد تلمبه خانه هاي بزرگ                                     8 دستگاه

تعداد تلمبه هاي نصب شده در ايستگاههاي پمپاژ     96 دستگاه

رو گذر راه آهن                                                         2 واحد

تعداد سازه هاي آبي                                          4969 واحد  

  كانالها و ابنيه

 ظرفيت كانال اصلي منطقه غرب                      157 مترمكعب بر ثانيه

ظرفيت كانال صلي منطقه شرق                     92.2مترمكعب بر ثانيه    

ظرفيت كانال اصلي منطقه سبيلي                    12مترمكعب بر ثانيه  

طول كانالهاي اصلي شرق                                 113.5  كيلومتر

طول كانالهاي اصلي غرب                                 92.9    كيلومتر

طول كانالهاي فرعي شرق                                289.1  كيلومتر

طول كانالهاي فرعي غرب                                243.1  كيلومتر

طول زهكشها                                                633.7  گيلومتر

جاده هاي تعميرات و نگهداري                           1286.7 كيلومتر

تعداد دريچه هاي آبياري                                  1070  واحد

تعداد پلهاي بزرگ                                             2    واحد

ايستگاه هاي پمپاژ

با توجه به اينكه حدود 14000 هكتار از اراضي شبكه از طريق پمپاژ آبياري ميگردد 

بنابراين تلمبه ها نقش حساسي را در شبكه خصوصا‏ً در منطقه سبيلي دارا ميباشند.

ظرفيت ايستگاه پمپاژ اصلي سبيلي                 16 مترمكعب برثانيه

ظرفيت ايستگاه پمپاژ شماره 1                     3.8 مترمكعب برثانيه

ظرفيت ايستگاه پمپاژ شماره 2                     2.2 مترمكعب برثانيه

ظرفيت ايستگاه پمپاژ شماره 3                   0.54 مترمكعب برثانيه

 ظرفيت ايستگاه پمپاژ شماره  4                  8/.   مترمكعب برثانيه

ظرفيت ايستگاه پمپاژ اصلي قمش               3.84 مترمكعب برثانيه

ظرفيت ايستگاه پمپاژ اصلي سنجر                    3 مترمكعب برثانيه

ظرفيت ايستگاه پمپاژاصلي انديمشك             1.5 مترمكعب برثانيه

 مجموع ظرفيت كلي ايستگاههاي پمپاژ شبكه بالغ بر 31.3   متر مكعب برثانيه ميباشد .  

مشخصات تاسيسات شبكه 

سد تنظيمي

اين سد به منظور كنترل و تنظيم مجدد آب خروجي از سد مخزني دز و تامين آب ور ودي به شبكه بر مبناي 200 مترمكعب بر ثانيه در شبانه روز و عبور جريان سيلابي معادل 6000 مترمكعب بر ثانيه طراحي شده است .

وسعت درياچه آن 331 هكتار و حجم مخزن آن 14 ميليون متر مكعب در ارتفاع 135.2 متر نسبت به سطح درياي آزاد ميباشد طول آن 136 متر و ارتفاع آن 20 متر است و داراي يك دريچه تخليه رسوب با ابعاد  12.8 * 5.6  متر جهت عبور جريان حداكثر 551 مترمكعب بر ثانيه و تعداد 6 دريچه سرريز براي عبور سيلابها با ابعاد 15*5.39 متر كه هر كدام براي عبور جريان حداكثر 746 مترمكعب بر ثانيه طراحي و ساختمان شده است محل آن در 5/4 كيلومتري شمال پل قديم دزفول است .

سد انحرافي

سرريز اين سد در ارتفاع  5/116 متري نسبت به سطح درياي آزاد و جهت هدايت آب مورد نياز كانالهاي اصلي مناطق شرق و غرب رودخانه دز ساخته شده است. اين سد بتوني كه در 6 كيلومتري پايين دست سد تنظيمي بنا شده است با طول 394 متر و ارتفاع 4 متر  قادر به عبور جريان سيلابي معادل 6000 مترمكعب بر ثانيه ميباشد.

كيفيت اراضي ونوع محصولات شبكه

كيفيت اراضي از نظر كشاورزي  در حد مطلوب ميباشد،غالب خاك منطقه از نوع رسي و در كلاس1و2و3 طبقه بندي ميشود اراضي منطقه نسبتاً  هموار و متوسط شيب طبيعي آنها حدود يك متر براي هركيلومتر در جهت شمالي جنوبي ميباشد عمده محصولات كشاورزي منطقه شامل: گندم،جو،ذرت،سبزيجات ، يونجه ، چغندرقند ، مركبات ، نيشكر، برنج و بطور كلي طبق تحقيقاتي كه توسط مركز تحقيقات كشاورزي صفي آباد انجام گرديده است ، به استثناي محصولات سردسيري كليه محصولات ديگردر اين منطقه قابل كشت ميباشد.

آب و هواي منطقه

وجود سه رودخانه  دز،كرخه و شاوور باعث گرديده اين منطقه يكي از پرآب ترين مناطق ايران محسوب گردد ، كيفيت آب رودخانه دز از نظر كشاورزي در حد بسيار مطلوب گزارش شده است . درجه حرارت منطقه در گرمترين روزها تا 51 درجه سانتيگراد و در سردترين ايام به صفردرجه سانتيگراد ميرسد.متوسط ميزان بارندگي 350 ميليمتر ميباشد وفصل بارش معمولاً از اواسط آبان آغاز و در اواسط ارديبهشت به پايان ميرسد . ماكزيمم مقدار تبخير 22 ميليمتر در 24 ساعت از تشتكهاي تبخير گزارش شده است .رطوبت نسبي به طور متوسط در تابستان در طول شبانه روز حدود  30درصد  و در زمستان حدود 60درصد  ميباشد.

آب وهواي دزفول (مختصر )

شبکه آبياري دشت اوان

بهره برداري از اين شبكه از سال 1378 آغاز شده است.آب آن بطور مستقيم از جريان رودخانه كرخه توسط موتور پمپ تامين ميشود .وسعت اراضي ناخالص آن 13000 هكتار ميباشد. با احداث سد تنظيمي انحرافي پاي پل سيستم پمپا‍‍ژ برچيده شده و آب آن از طريق كانال اصلي پاي پل تامين خواهد شد.خلاصه تاسيسات مهم اين شبكه بشرح زير است.

شبکه آبياري لور

شبكه كوچك آبياري لور در اراضي غرب شهرستان انديمشك احداث و منبع تغذيه آن رودخانه فصلي بالارود ميباشد. اين شبكه  از بند انحرافي و ايستگاه پمپا‍ژ با ظرفيت آبدهي 2/1 متر مكعب در ثانيه و دو رشته كانال تشكيل شده است. با توجه به فصلي بودن رودخانه بالارود فقط در فصل بارندگي امكان بهره برداري وجود دارد.

برگشت به ابتدا